Folder

Naar de tandarts: folder met tips

---

Samenvatting

• Doelgroep

  Levensfase
  Je kunt de tips voor cliënten in elke levensfase gebruiken.

  Sector
  Gehandicaptenzorg

  Omgeving
  De folder is geschikt voor zowel ambulant als binnen een instelling wonende cliënten. De tips zijn van toepassing op tandartsen en mondhygiënisten binnen en buiten de eigen organisatie.

• Belangrijke informatie over de uitvoering

  Wie kan de interventie uitvoeren?
  De folder richt zich vooral op begeleiders en naasten, maar is geschikt voor iedereen die met een cliënt naar de tandarts gaat.

  Kosten voor de cliënt
  Geen

  Welke kennis, instructie en opleiding zijn er nodig?
  Begeleiders of naasten hebben geen specifieke kennis, instructie of opleiding nodig. Wel is het belangrijk dat de persoon die meegaat de cliënt goed kent en dat de cliënt zich prettig bij hem of haar voelt. Ook helpt het als de tandarts of mondhygiënist geschoold en ervaren is in het behandelen van mensen met een verstandelijke beperking.

  Welke technische, digitale of fysieke hulpmiddelen zijn er nodig?
  Voor cliënten is het prettig als ze iets kunnen meenemen waarbij ze zich veilig voelen, bijvoorbeeld een eigen knuffel of dekentje. Ook sensorische aanpassingen in de wachtkamer en behandelkamer maken het prettiger.

  Welke samenwerking is er nodig?
  Samenwerking tussen de tandarts en de begeleider of naaste die samen met de cliënt de tandarts bezoekt. Vindt de cliënt het bezoek aan de tandarts erg spannend, dan kan de gedragskundige worden betrokken.

• Houdbaarheid

  Kosten

  Tijdsduur
  Het doorlezen van de folder duurt ongeveer 4 minuten.

  Materiaalkosten
  Geen: de folder is gratis te downloaden.

  Baten
  Regelmatig naar de tandarts en mondhygienist gaan, draagt bij aan een betere mondgezondheid, die op haar beurt bijdraagt aan een betere algehele gezondheid en een betere kwaliteit van leven. Het kan ernstige gebits- en mondproblemen, hieruit voorvloeiende gezondheidsproblemen en de kosten die hierbij horen voorkomen. De praktische tips kunnen het tandartsbezoek makkelijker maken, waardoor het minder belastend is voor de cliënt en de persoon die meegaat.

• Bronnen waarop de interventie is gebaseerd

  De tips in de folder zijn gebaseerd op literatuuronderzoek en komen uit de volgende wetenschappelijke artikelen:

  Nederland en Vlaanderen

  • De Jongh, A., Kieffer, J.M. & Nelen, T.K. (2009). Reguliere mondzorg aan mensen met een verstandelijke beperking. Nederlands Tijdschrift Voor Tandheelkunde, 116.
  • De Jongh, A., Van Houtem, C., Van der Schoof, M., Resida, G. & Broers, D. (2008). Oral health status, treatment needs, and obstacles to dental care among noninstitutionalized children with severe mental disabilities in the Netherlands. Special Care in Dentistry, 28(3), 111–115. https://doi.org/10.1111/j.1754-4505.2008.00022.x

  Buitenland

  • Alwadi, M.A.M., Baker, S.R. & Owens, J. (2022). Oral health experiences and perceptions of children with disabilities in the Kingdom of Saudi Arabia. International Journal of Paediatric Dentistry, 32(6), 856–864. https://doi.org/10.1111/ipd.12962 
  • Berens, J.C., Tsami, L., Lerman, D.C., Matteucci, M., Fray, D.F., Warner, B.F., Keehan, L.A., Staggers, K.A. & Peacock, C. (2022). Preliminary results of an interdisciplinary behavioral program to improve access to preventative dental care for adults with intellectual and developmental disabilities. Intellectual and Developmental Disabilities, 60(6), 504–519. https://doi.org/10.1352/1934-9556-60.6.504
  • Bickley, S.R. (1990). Dental hygienists’ attitudes towards dental care for people with a mental handicap and their perceptions of the adequacy of their training. British Dental Journal, 168(9), 361–364.
  • Camoin, A., Dany, L., Tardieu, C., Ruquet, M. & Le Coz, P. (2018). Ethical issues and dentists’ practices with children with intellectual disability. A qualitative inquiry into a local French health network. Disability and Health Journal, 11(3), 412–419. https://doi.org/10.1016/j.dhjo.2018.01.001
  • Casamassimo, P.S., Seale, N.S. & Ruehs, K. (2004). General dentists’ perceptions of educational and treatment issues affecting access to care for children with special health care needs. Journal of Dental Education, 68(1), 23–28. https://doi.org/10.1002/j.0022-0337.2004.68.1.tb03730.x
  • Chen, Y. & Hawkins, J. (2021). Effects of music listening to reduce preprocedural dental anxiety in special needs patients. Complementary Therapies in Clinical Practice, 42, 1–5. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2020.101279
  • Conyers, C., Miltenberger, R., Peterson, B., Gubin, A., Jurgens, M., Selders, A., Dickinson, J. & Barenz, R. (2004). An evaluation of in vivo disensitization and video modeling to increase compliance with dental procedures in persons with mental retardation. Journal of Applied Behavior Analysis, 37(2), 233–238.
  • Cumella, S., Ransford, N., Lyons, J. & Burnham, H. (2000). Needs for oral care among people with intellectual disability not in contact with Community Dental Services. Journal of Intellectual Disability Research, 44(1), 45–52. https://doi.org/10.1046/j.1365-2788.2000.00252.x
  • Fallea, A., Zuccarello, R., Roccella, M., Quatrosi, G., Donadio, S., Vetri, L. & Calì, F. (2022). Sensory-adapted dental environment for the treatment of patients with Autism Spectrum Disorder. Children, 9(3). https://doi.org/10.3390/children9030393
  • Friedlander, L., Berdal, A., Cormier-Daire, V., Lyonnet, S. & Garcelon, N. (2023). Determinants of dental care use in patients with rare diseases. A qualitative exploration. BMC Oral Health, 23(1). https://doi.org/10.1186/s12903-023-03048-1
  • Gerreth, K. & Borysewicz-Lewicka, M. (2016). Access barriers to dental health care in children with disability. A questionnaire study of parents. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 29(2), 139–145. https://doi.org/10.1111/JAR.12164
  • Gordon, S.M. (1998). Dental fear and anxiety as a barrier to accessing oral health care among patients with special health care needs. Special Care in Dentistry, 18(2), 88–92. https://doi.org/10.1111/J.1754-4505.1998.TB00910.X
  • Grant, E., Carlson, G. & Cullen-Erickson, M. (2004). Oral health for people with intellectual disability and high support needs. Positive outcomes. Special Care in Dentistry, 24(2), 70–79. Blackwell Publishing Inc. https://doi.org/10.1111/j.1754-4505.2004.tb01682.x
  • Hassona, Y., Aljafari, A., Atef, A., Abdalfattah, L. & Hosey, M.T. (2021). Failure on all fronts. Qualitative analysis of the oral health care experience in individuals with intellectual disability. Special Care in Dentistry, 41(2), 235–243. https://doi.org/10.1111/SCD.12550
  • Kittur, S., Basappa, N., Raju, O., Naik, S. & Shagale, A. (2022). Enhancing special care dentistry with sensory-adapted dental environment. A comparative study. Journal of Indian Society of Pedodontics and Preventive Dentistry, 40(3).
  • Luscre, D.M. & Center, D.B. (1996). Procedures for reducing dental-fear in children with Autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 26(5).
  • Maguire, K.B., Lange, B., Scherling, M. & Grow, R. (1996). The use of rehearsal and positive reinforcement in the dental treatment of uncooperative patients with mental retardation. Journal of Developmental and Physical Disabilities, 8(2).
  • Mckelvey, V.A., Morgaine, K.C. & Thomson, W.M. (2014). Adults with intellectual disability. A mixed-methods investigation of their experiences of dental treatment under general anaesthetic. New Zealand Dental Journal, 110(2), 58–64.
  • Mehrotra, D. & Manju, R. (2023). Comparative evaluation of the effect of audio and virtual reality distraction on the dental anxiety of healthy and mild intellectually disabled children. Journal of Indian Society of Pedodontics and Preventive Dentistry, 41(1), 43–50.
  • Phadraig, C.M.G., Griffiths, C., McCallion, P., McCarron, M. & Nunn, J. (2019). Communication-based behaviour support for adults with intellectual disabilities receiving dental care. A focus group study exploring dentists’ decision-making and communication. Journal of Intellectual Disabilities, 23(4), 526–540. https://doi.org/10.1177/1744629517738404
  • Potter, C.N., Wetzel, J.L. & Learman, K.E. (2019). Effect of sensory adaptations for routine dental care in individuals with intellectual and developmental disabilities. A preliminary study. Journal of Intellectual and Developmental Disability, 44(3), 305–314. https://doi.org/10.3109/13668250.2017.1409597
  • Shapiro, M., Melmed, R.N., Sgan-Cohen, H.D. & Parush, S. (2009). Effect of sensory adaptation on anxiety of children with developmental disabilities. A new approach. Pediatric Dentistry, 31(3).
  • Shyama, M., Al-Mutawa, S.A., Honkala, E. & Honkala, S. (2015). Parental perceptions of dental visits and access to dental care among disabled schoolchildren in Kuwait. Tropical Dental Journal, 38.
  • Stein Duker, L.I., Martinez, M., Lane, C.J., Polido, J.C. & Cermak, S.A. (2022). Association between oral care challenges and sensory over-responsivity in children with Down syndrome. International Journal of Paediatric Dentistry, 32(4), 546–557. https://doi.org/10.1111/ipd.12933
  • Stein Duker, L.I., Richter, M., Lane, C.J., Polido, J.C. & Cermak, S. A. (2020). Oral care experiences and challenges for children with Down Syndrome. Reports from caregivers. Pediatric Dentistry, 42(6), 430–435.
  • Yilmaz, S., Özlü, Y. & Ekuklu, G. (1999). The effect of dental training on the reactions of mentally handicapped children’s behavior in the dental office. Journal of Dentistry for Children, 66(3), 188–191.
• Bewijs dat de interventie werkt

  De tips uit de folder zijn gebaseerd op wetenschappelijk literatuuronderzoek. In de literatuur is gekeken wat voor cliënten bevorderende en belemmerende factoren zijn bij het bezoek aan de tandarts. Hiervoor is gezocht in Nederlandstalig en Engelstalige wetenschappelijke artikelen en grijze literatuur.

  Uit het literatuuronderzoek kwamen 42 bruikbare artikelen naar voren. Al deze artikelen waren gericht op cliënten met een verstandelijke beperking. Sommige artikelen gaven een inventarisatie van bevorderende en belemmerende factoren. In andere artikelen vonden we onderzoek naar effecten van bevorderende en belemmerende factoren bij het bezoek aan de tandarts. Uit deze onderzoeken blijkt onder andere dat rustige muziek in de wachtruimte, dat de tandarts vertelt en laat zien wat er gaat gebeuren, (korte) pauzes tijdens de behandeling en sensorische aanpassingen in de behandelkamer effectief zijn.

  De tips die uit de artikelen naar voren kwamen, zijn in de folder opgenomen.

• Duurzaamheid

  De folder is digitaal en op papier beschikbaar.

• Licentie

  Dit werk is verschenen onder de Creative Commons-licentie Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 International (CC BY-SA 4.0).

---

Documenten